6 วิธีแก้ปัญหาแก้มตอบ ตัวการสำคัญของปัญหาหน้าโทรม
เคยส่องกระจกแล้วรู้สึกว่าใบหน้าดูโทรมเกินไปหรือไม่? สาเหตุอาจมาจาก “แก้มตอบ” ซึ่งเป็นปัญหาที่ทำให้ใบหน้าดูไม่สดใสและแก่ก่อนวัย โดยแก้มตอบเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย เช่น การลดน้ำหนักเร็วเกินไป โครงสร้างกระดูกใบหน้า หรืออายุที่เพิ่มขึ้น แล้วเราจะเติมเต็มแก้มให้ดูอิ่มฟูขึ้นได้อย่างไร?
ในบทความนี้ Better Me Clinic จะพาทุกคนไปทำความเข้าใจแก้มตอบแบบละเอียด พร้อมแนะนำวิธีแก้ไขที่เหมาะสมกับแต่ละคน ไม่ว่าจะเป็นการเลือกรับประทานอาหาร การออกกำลังกายใบหน้า ไปจนกระทั่งการเลือกหัตถการเสริมความงาม จบ ครบ ในบทความเดียว!
แก้มตอบคืออะไร เกิดจากสาเหตุใด?
แก้มตอบ หมายถึง แก้มมีลักษณะตอบลงหรือยุบตัวเข้าไป ทำให้ใบหน้าดูซูบหรืออิ่มฟู ซึ่งแตกต่างจากแก้มปกติที่ดูอิ่มเอิบและมีเนื้อแก้มพอเหมาะ โดยสาเหตุของการเกิดแก้มตอบมีหลายสาเหตุ เช่น
- การลดลงของไขมันใต้ผิวหนัง โดยไขมันที่ลดลงเป็นสาเหตุสำคัญในการทำให้ใบหน้าดูอิ่มเอิบ พอไขมันบริเวณนี้ลดลง แก้มจึงดูตอบและใบหน้าดูโทรม โดยการลดลงของไขมันยังสามารถแยกย่อยได้อีกหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็น อายุที่เพิ่มขึ้น การลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว หรือพันธุกรรมที่ทำให้บางคนมีไขมันสะสมบริเวณใบหน้าน้อยโดยธรรมชาติ
- การสูญเสียคอลลาเจนและอีลาสติน โดยคอลลาเจนและอีลาสตินนับเป็นโครงสร้างหลักของผิว มีหน้าที่ในการพยุงผิว ช่วยให้ผิวเต่งตึงและกระชับ เมื่อร่างกายผลิตสารเหล่านี้น้อยลง ผิวจะบางและหย่อนคล้อย ทำให้แก้มดูตอบ สำหรับปัจจัยที่ทำให้คอลลาเจนและอีลาสตินลดลง ได้แก่ อายุที่มากขึ้น การได้รับแสงแดดมากเกินไป การสูบบุหรี่ หรือพฤติกรรมที่ทำลายสุขภาพผิว
- ภาวะขาดสารอาหารหรือสุขภาพไม่ดี เพราะการได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ โดยเฉพาะโปรตีนและไขมันดี อาจทำให้ร่างกายไม่สามารถรักษามวลกล้ามเนื้อและไขมันใต้ผิวหนังได้ นอกจากนี้โรคบางชนิด เช่น ภาวะขาดสารอาหารเรื้อรัง หรือโรคเกี่ยวกับการดูดซึมสารอาหาร ก็อาจทำให้ใบหน้าดูซูบลงได้
- พฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น การนอนดึกและพักผ่อนไม่เพียงพอ ซึ่งส่งผลให้ร่างกายซ่อมแซมตัวเองได้ไม่ดี ทำให้ใบหน้าดูซูบโทรม ความเครียดที่สะสมเป็นเวลานานสามารถเพิ่มระดับฮอร์โมนคอร์ติซอล ซึ่งอาจส่งผลต่อการเผาผลาญไขมันและการสะสมไขมันบริเวณใบหน้าได้ อีกทั้งการออกกำลังกายอย่างหนัก โดยเฉพาะการคาร์ดิโอมากเกินไป อาจทำให้ไขมันบนใบหน้าถูกเผาผลาญมากเกินความจำเป็น
- โครงสร้างกระดูกและพันธุกรรม โดยปัจจัยนี้เป็นปัจจัยที่มีผลต่อรูปหน้าโดยตรง บางคนมีโครงสร้างใบหน้าที่มีโหนกแก้มสูงและไขมันสะสมที่แก้มน้อย ทำให้อาจมีใบหน้าดูตอบตั้งแต่กำเนิด แม้ว่าจะไม่ได้มีปัญหาสุขภาพก็ตาม
แก้มตอบมีลักษณะอย่างไร?
แก้มตอบมีลักษณะที่เห็นได้ชัดเจน คือ แก้มจะมีลักษณะยุบตัวลง ทำให้ใบหน้าดูซูบหรือดูมีโครงหน้าชัดเจนกว่าปกติ ซึ่งลักษณะของแก้มตอบอาจแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับสาเหตุและโครงสร้างใบหน้าของแต่ละบุคคล โดยแก้มตอบส่วนใหญ่มีลักษณะดังนี้
- ลักษณะของเนื้อแก้ม คนที่มีแก้มตอบมักจะมีเนื้อแก้มบางหรือมีไขมันบริเวณแก้มน้อยกว่าปกติ ทำให้ดูเหมือนว่าผิวหนังบริเวณนี้แนบชิดกับโครงกระดูกใบหน้ามากขึ้น เมื่อเทียบกับคนที่มีแก้มอิ่ม เนื้อแก้มของคนที่มีแก้มตอบจะดูแฟบและไม่เต่งตึง
- เส้นโหนกแก้มและแนวกรามชัดเจน เนื่องจากไขมันใต้ผิวหนังมีน้อย โหนกแก้มและแนวกรามจึงดูชัดเจนกว่าปกติ โดยเฉพาะเมื่อหันข้างหรือแสดงสีหน้า โครงกระดูกใต้แก้มจะเห็นเด่นขึ้นมา อาจทำให้ใบหน้าดูมีความเหลี่ยมหรือดูมีมิติที่มากขึ้น
- ร่องแก้มลึก แก้มที่ตอบลงอาจทำให้ร่องแก้ม (Nasolabial Fold) หรือเส้นที่ลากจากข้างจมูกลงมาที่มุมปาก ดูลึกขึ้นกว่าปกติ ส่งผลให้ใบหน้าดูมีอายุมากขึ้นหรือดูเหนื่อยล้า
- โครงหน้าส่วนกลางอาจดูแบน เมื่อแก้มตอบมากขึ้น โครงหน้าส่วนกลางอาจดูแบนลง หรือทำให้ส่วนล่างของใบหน้าดูเด่นขึ้น เช่น คางอาจดูยาวขึ้นหรือใบหน้าส่วนล่างดูเรียวลง ซึ่งขึ้นอยู่กับโครงสร้างใบหน้าแต่ละคน
- ใบหน้าดูซูบหรือโทรม คนที่มีแก้มตอบมักจะดูมีใบหน้าที่ซูบหรือดูผอมมากกว่าคนที่มีแก้มเต็ม ซึ่งอาจทำให้ดูเหนื่อยล้า หรือดูมีอายุมากขึ้นโดยเฉพาะเมื่อผิวขาดความกระชับ
แก้มตอบกินอะไรดี ให้หน้าดูเต็มขึ้น
หากต้องการให้ใบหน้าดูอิ่มเอิบขึ้น สามารถทำได้โดยเลือกรับประทานอาหารที่ช่วยเพิ่มมวลกล้ามเนื้อ รักษาสมดุลของไขมันที่ดี และกระตุ้นการสร้างคอลลาเจน ซึ่งจะช่วยให้ผิวดูเต่งตึงและแก้มไม่ตอบจนเกินไปดังนี้
1. อาหารที่ช่วยเพิ่มมวลกล้ามเนื้อและไขมันที่ดี
การมีแก้มที่ดูเต็มขึ้นไม่ได้หมายถึงการเพิ่มไขมันอย่างเดียว แต่ยังต้องเสริมสร้างกล้ามเนื้อใบหน้าให้แข็งแรงด้วย โดยอาหารที่ควรรับประทาน ได้แก่
- โปรตีนคุณภาพสูง เช่น เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน อย่างอกไก่ เนื้อวัวไม่ติดมัน และหมูสันใน ปลา ไข่ เต้าหู้ และผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง เนื่องจากโปรตีนจะช่วยซ่อมแซมเซลล์และสร้างกล้ามเนื้อ ทำให้ใบหน้าดูกระชับและเต่งตึงขึ้น
- ไขมันดี เช่น อะโวคาโด ถั่วเปลือกแข็ง อย่างอัลมอนด์ วอลนัท แมคคาเดเมีย เมล็ดพืช อย่างเมล็ดเจีย เมล็ดแฟลกซ์ และน้ำมันมะกอก ไขมันเหล่านี้ช่วยให้ผิวดูอิ่มน้ำ ไม่แห้งกร้าน และช่วยให้ใบหน้าดูไม่ซูบจนเกินไป
- คาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน เช่น ข้าวกล้อง ขนมปังโฮลวีต มันหวาน และข้าวโอ๊ต ซึ่งช่วยให้ร่างกายได้รับพลังงานเพียงพอและไม่สูญเสียมวลกล้ามเนื้อ
2. อาหารที่ช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนและความยืดหยุ่นของผิว
การเพิ่มระดับคอลลาเจนในร่างกายช่วยให้ผิวหนังเต่งตึงและลดการหย่อนคล้อย ทำให้แก้มดูเต็มขึ้น โดยอาหารที่แนะนำ ได้แก่
- อาหารที่มีคอลลาเจนสูง เช่น น้ำซุปกระดูก หนังปลาแซลมอน หนังไก่ และปลาทะเลน้ำลึก คอลลาเจนจากแหล่งธรรมชาติเหล่านี้ช่วยเสริมสร้างความยืดหยุ่นของผิวและลดความหย่อนคล้อย
- วิตามินซี เช่น ส้ม มะนาว ฝรั่ง กีวี พริกหวาน และบรอกโคลี วิตามินซีช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจน ทำให้ผิวเต่งตึงและกระชับ
- ซิงค์และทองแดง เช่น หอยนางรม เมล็ดฟักทอง เมล็ดทานตะวัน ถั่วเปลือกแข็ง ซิงค์และทองแดงเป็นแร่ธาตุที่ช่วยเสริมสร้างเซลล์ผิวและคอลลาเจน ทำให้ใบหน้าดูสดใสและมีน้ำมีนวล
3. อาหารที่ช่วยให้ผิวชุ่มชื้นและอิ่มน้ำ
การรักษาระดับความชุ่มชื้นของผิวมีความสำคัญต่อการทำให้ใบหน้าดูไม่ซูบ โดยอาหารที่ช่วยเติมความชุ่มชื้นให้ผิว ได้แก่
- ผักและผลไม้ที่มีน้ำสูง เช่น แตงโม แตงกวา มะเขือเทศ สตรอว์เบอร์รี และส้ม ช่วยให้ร่างกายคงความชุ่มชื้นและทำให้ผิวดูเปล่งปลั่ง
- กรดไขมันโอเมกา3 เช่น ปลาแซลมอน ปลาทูน่า เมล็ดแฟลกซ์ และวอลนัท โอเมกา3 ช่วยให้ผิวแข็งแรงและอุ้มน้ำได้ดี ทำให้ใบหน้าดูอิ่มขึ้น
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ ควรดื่มน้ำอย่างน้อยวันละ 8 แก้ว เพื่อช่วยให้เซลล์ผิวคงความชุ่มชื้นและป้องกันการสูญเสียน้ำใต้ผิว
4. อาหารที่ช่วยลดความเครียดและฟื้นฟูร่างกาย
ความเครียดทำให้ฮอร์โมนคอร์ติซอลสูงขึ้น ซึ่งอาจส่งผลต่อการเผาผลาญไขมันและทำให้แก้มดูตอบได้ ควรรับประทานอาหารที่ช่วยลดความเครียด เช่น
- ดาร์กช็อกโกแลต มีสารต้านอนุมูลอิสระและช่วยกระตุ้นฮอร์โมนแห่งความสุข
- ชาคาโมมายล์และชาเขียว มีสารช่วยผ่อนคลายและลดการอักเสบของผิว
- กล้วยและอะโวคาโด อุดมไปด้วยแมกนีเซียมและโพแทสเซียม ช่วยลดความเครียดและทำให้ผิวดูสุขภาพดี
นอกจากการเลือกรับประทานอาหารตามที่แนะนำข้างต้นแล้ว เพื่อให้การฟื้นฟูแก้มตอบมีประสิทธิภาพมากขึ้น Better Me Clinic ขอแนะนำให้หลีกเลี่ยงเหล่านี้ด้วย
- อาหารที่มีโซเดียมสูง เช่น อาหารแปรรูป อาหารฟาสต์ฟู้ด เพราะทำให้ร่างกายขาดน้ำและผิวดูแห้ง
- น้ำตาลสูง เช่น ขนมหวาน น้ำอัดลม น้ำหวาน เพราะอาจทำให้คอลลาเจนเสื่อมสภาพเร็วขึ้น
- เครื่องดื่มแอลกอฮอล์และคาเฟอีน เพราะทำให้ร่างกายขาดน้ำและทำให้ผิวแห้งลง
- อาหารที่มีไขมันทรานส์สูง เช่น มันฝรั่งทอด และขนมขบเคี้ยวที่ผ่านการแปรรูป ซึ่งอาจทำให้ผิวดูหมองคล้ำและขาดความเต่งตึง
การรับประทานอาหารที่เหมาะสมร่วมกับการออกกำลังกายและการดูแลผิวอย่างถูกต้อง จะช่วยให้ใบหน้าดูอิ่มเอิบและมีสุขภาพดีขึ้น
แก้มตอบแก้ไขยังไง นอกจากการกิน
นอกจากการปรับเปลี่ยนการรับประทานอาหารเพื่อให้ใบหน้าดูเต็มขึ้นแล้ว ยังมีวิธีอื่นที่สามารถช่วยแก้ไขปัญหาแก้มตอบได้ ทั้งในด้านของหัตถการความงาม การผ่าตัดเสริมใบหน้า และการดูแลผิวพรรณแบบไม่ต้องผ่าตัด โดยสามารถเลือกวิธีที่เหมาะสมตามสภาพผิวและความต้องการของแต่ละบุคคล ไม่ว่าจะเป็น
- การฉีดสารเติมเต็ม เป็นวิธีที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในผู้ที่ต้องการแก้ปัญหาเต็มแก้มตอบ โดยวิธีนี้คุณหมอจะฉีดสารเติมเต็ม ซึ่งมีส่วนประกอบของสารไฮยาลูโรนิกแอซิด (Hyaluronic Acid: HA) เข้าไปใต้ผิวหนัง จากนั้นสารไฮยาลูโรนิกแอซิดจะค่อยๆ ดูดซึมน้ำทำให้แก้มดูอิ่มขึ้น โดยจะเห็นผลทันทีหลังทำและอยู่ได้นานประมาณ 6-18 เดือน ขึ้นอยู่กับชนิดของสารเติมเต็มที่ใช้ และขึ้นผลลัพธ์อาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล โดยข้อดีของสารเติมเต็มคือไม่ต้องผ่าตัดและสามารถสลายไปเองตามธรรมชาติ และยังช่วยให้ผิวดูอิ่มน้ำอีกด้วย
- การฉีดไขมัน (Fat Grafting หรือ Fat Transfer) เป็นการดูดไขมันจากส่วนอื่นของร่างกาย เช่น หน้าท้องหรือต้นขา แล้วนำมาฉีดกลับเข้าไปที่แก้มเพื่อเติมเต็มให้ใบหน้าดูอวบอิ่มขึ้น โดยวิธีนี้จะใช้ไขมันของตัวเอง ทำให้มีโอกาสน้อยมากที่จะเกิดอาการแพ้ รวมทั้งหากไขมันที่ฉีดติดดี อาจอยู่ได้นานหลายปี โดยที่ Better Me Clinic คุณหมอมีประสบการณ์และมีเทคนิคในการวางไขมันเพื่อให้ไขมันติดได้ทนนานยิ่งขึ้น รวมทั้งคุณหมอชัญญายังมีเทคนิคการฉีดยาชา Distraction Technique with GCT ซึ่งช่วยบรรเทาอาการเจ็บปวดในการฉีดยาชาลงได้
- กลุ่มเครื่องยกกระชับผิว เช่น โปรแกรม HIFU, โปรแกรม Ulthera และ โปรแกรม Thermage โดยเทคโนโลยีเหล่านี้จะใช้คลื่นเสียงหรือคลื่นวิทยุเพื่อกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนใต้ผิว ทำให้ผิวดูเต่งตึงและช่วยเติมเต็มแก้มที่ดูตอบ ข้อดีคือไม่ต้องฉีดสารใดๆ เข้าไปในร่างกายและไม่มีแผลผ่าตัด เหมาะกับผู้ที่ต้องการปรับโครงหน้าเล็กน้อยโดยไม่ต้องการเติมสารเข้าไป แต่อาจต้องเข้ารับบริการต่อเนื่องตามคำแนะนำของแพทย์เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่น่าพึงพอใจ
- การเสริมแก้มด้วยซิลิโคน (Cheek Implant) เป็นการผ่าตัดเสริมแผ่นซิลิโคนเข้าไปบริเวณแก้มเพื่อเพิ่มปริมาตรให้ใบหน้าดูเต็มขึ้น วิธีนี้เหมาะกับผู้ที่มีโครงกระดูกหน้าแบนหรือมีแก้มตอบจากพันธุกรรม ข้อดีคือให้ผลลัพธ์ยาวนาน แต่อาจมีข้อจำกัดในผู้ที่มีไม่เวลาในการพักฟื้น
- การเลื่อนกระดูกแก้ม (Cheekbone Augmentation or Reduction) นับเป็นหนึ่งในศัลยกรรมใหญ่ เป็นการปรับรูปหน้าโดยเลื่อนกระดูกโหนกแก้มไปในตำแหน่งที่เหมาะสม เพื่อช่วยให้ใบหน้าดูสมดุลขึ้น วิธีนี้เหมาะกับผู้ที่มีปัญหาโหนกแก้มสูงเกินไปจนทำให้ใบหน้าดูตอบ หรือผู้ที่มีโครงกระดูกแบนจนทำให้หน้าดูไม่มีมิติ ข้อดีคือให้ผลลัพธ์ที่ยาวนาน แต่อาจไม่เหมาะสำหรับผู้ที่ไม่มีเวลาพักฟื้น
วิธีดูแลตัวเองไม่ให้แก้มตอบ
ปัญหาแก้มตอบสามารถป้องกันหรือชะลอการเกิดได้หากดูแลตัวเองอย่างเหมาะสม ทั้งในเรื่องของการรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย การดูแลสุขภาพผิว และพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน โดยสามารถทำได้ง่ายๆ ดังนี้
- รับประทานอาหารที่มีประโยชน์และเพียงพอ อาหารเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อสุขภาพผิวและปริมาณไขมันบนใบหน้า หากรับประทานอาหารไม่เพียงพอหรือขาดสารอาหาร อาจทำให้ร่างกายดึงไขมันจากใบหน้าไปใช้ ส่งผลให้แก้มตอบมากขึ้น ควรรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ โดยเฉพาะโปรตีน ไขมันดี และคาร์โบไฮเดรตที่มีประโยชน์
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ การดื่มน้ำมีความสำคัญต่อสุขภาพผิว หากร่างกายขาดน้ำ ผิวจะสูญเสียความชุ่มชื้น ดูแห้งและโทรม ส่งผลให้ใบหน้าดูตอบมากขึ้น ควรดื่มน้ำวันละ 2-3 ลิตร หรืออย่างน้อยวันละ 8 แก้ว เพื่อรักษาสมดุลของน้ำในร่างกาย ช่วยให้ผิวอิ่มน้ำและดูเต่งตึงขึ้น
- พักผ่อนให้เพียงพอ การนอนหลับไม่เพียงพอทำให้ร่างกายผลิตฮอร์โมนความเครียดมากขึ้น ซึ่งอาจเร่งการสูญเสียไขมันใต้ผิวหนังและทำให้ผิวดูโทรม ควรนอนหลับวันละ 7-9 ชั่วโมง และหลีกเลี่ยงการนอนดึกเป็นประจำ เพื่อให้ร่างกายได้ฟื้นฟูและสร้างคอลลาเจนในระหว่างการพักผ่อน
- หลีกเลี่ยงความเครียดและการใช้ชีวิตที่หักโหม ความเครียดเรื้อรังทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนที่ส่งผลให้ไขมันใต้ผิวหนังลดลงและเกิดการสูญเสียมวลกล้ามเนื้อ ควรหากิจกรรมผ่อนคลาย เช่น การทำสมาธิ โยคะ หรือออกกำลังกายเบาๆ เพื่อช่วยลดความเครียด
- ออกกำลังกายใบหน้าเพื่อเสริมสร้างกล้ามเนื้อ การออกกำลังกายใบหน้าสามารถช่วยให้กล้ามเนื้อบริเวณแก้มแข็งแรงขึ้นและช่วยพยุงผิวไม่ให้หย่อนคล้อย ตัวอย่างการบริหารใบหน้าที่ช่วยให้แก้มดูเต็มขึ้น ได้แก่ การนวดกระตุ้นการไหลเวียนเลือด ใช้นิ้วมือกดนวดบริเวณแก้มเป็นวงกลม ช่วยให้กล้ามเนื้อใบหน้าแข็งแรงขึ้นและลดความหย่อนคล้อย หรือการยิ้มกว้างๆ พร้อมใช้ปลายนิ้วดันแก้มขึ้น ค้างไว้ 10 วินาที แล้วปล่อย ทำซ้ำ 10 ครั้ง
- การใช้สกินแคร์ที่ช่วยเพิ่มความชุ่มชื้น การดูแลผิวให้ชุ่มชื้นอยู่เสมอสามารถช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจน ทำให้ผิวดูอิ่มฟูขึ้นได้ โดยการเลือกผลิตภัณฑ์ให้ความชุ่มชื้นกับผิวควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของไฮยาลูโรนิกแอซิด เซราไมด์และไนอาซินาไมด์
- หลีกเลี่ยงการเผชิญแสงแดด รังสี UV จากแสงแดดสามารถทำลายคอลลาเจนและเร่งให้ผิวเสื่อมสภาพเร็วขึ้น ทำให้ใบหน้าดูตอบและแก่ก่อนวัย ควรทาครีมกันแดดที่มีค่า SPF 30 ขึ้นไปทุกวัน และสวมหมวกหรือใช้ร่มเมื่อออกแดด เพื่อลดผลกระทบจากรังสี UV
รักษาแก้มตอบที่ไหนดี?
จะเห็นได้ว่ารักษาแก้มตอบนั้นมีหลากหลายวิธี หากยังไม่แน่ใจว่าควรรักษาแก้มตอบที่ไหนดี? ให้ Better Me Clinic เป็นหนึ่งในทางเลือก เรามีบริการกระตุ้นคอลลาเจนใบหน้ารวมถึงหัตถการอื่นๆให้เลือกหลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นการฉีดสารเติมเต็ม หรือการฉีดไขมันใบหน้า ทุกบริการเราให้คำปรึกษาและดูแลโดยแพทย์
ถ้าหากยังไม่มั่นใจว่าควรดูแลผิวด้วยวิธีใด สามารถติดต่อเข้ามาที่ Better Me Clinic by Dr. Chanya เพื่อให้คุณหมอประเมินสภาพผิวและแนะนำหัตถการที่เหมาะสมแบบเคสบายเคสได้เลย ติดต่อนัดหมายได้ที่เบอร์โทรศัพท์ 02-059-8118, 088-603-2641 หรือไลน์ @bettermeclinic ปรึกษาคุณหมอฟรี! ไม่มีค่าใช้จ่าย!
- Collagen. (2022, May 23). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/articles/23089-collagen
- Collagen for Your Skin: Healthy or Hype?. (2020, June 15). Cedars Sinai. https://www.cedars-sinai.org/blog/collagen-supplements.html
- Meghan, F. What Causes Sunken Cheeks and Can They Be Treated?. (2020, May 19). Healthline. https://www.healthline.com/health/sunken-cheeks
- Sunken Cheeks – Causes & Treatments. (2023, July 9). Centre for Surgery. https://centreforsurgery.com/sunken-cheeks-causes-treatments/