fbpx

🔥 เปิดจอง! โปรทีมแพทย์ 9,999 ทุกศัลยกรรม ปาก, จมูก, คาง ( จำนวนจำกัด + ใกล้เต็มแล้วค่ะ ) 🔥

chanya-new-m-logo

ภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อย คืออะไร? อันตรายไหม? ป้องกันไม่ให้เกิดได้อย่างไร?

ภาวะปากแห้งน้ำลายน้อย
เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อยคืออะไร และอันตรายไหม

ร่างกายส่งเสียงไม่ได้ แต่แสดงออกผ่านอวัยวะที่มีปัญหาได้ เคยสังเกตไหมว่าถึงแม้จะแปรงฟันสะอาด ต่อด้วยอมน้ำยาบ้วนปาก ปิดท้ายด้วยการใช้ไหมขัดฟัน แต่ทำไมยังมีกลิ่นปากแรง ฟันผุง่าย และเป็นร้อนในอยู่บ่อยๆ ไม่แน่ว่านี่อาจเป็นภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อย ก็เป็นได้ หนึ่งในภาวะที่เกิดขึ้นได้บ่อย แต่เจ้าตัวอาจไม่รู้ ในบทความชิ้นนี้จะพาทุกคนไปเจาะลึกกับภาวะปากแห้งเกิดจากอะไร อะไรคือสิ่งเร้าที่ทำให้เกิดภาวะนี้ และที่สำคัญจะมีวิธีป้องกันปากแห้งได้อย่างไรบ้าง ไปติดตามกันในบทความนี้ได้เลยค่ะ

ภาวะปากแห้ง น้ำลายคืออะไร

ภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อยคืออะไร

น้ำลายถูกสร้างจากต่อมน้ำลาย และค่อยๆ ถูกปล่อยออกมาทางท่อน้ำลาย โดยหน้าที่ของน้ำลายไม่ได้มีไว้แค่เพิ่มความชุ่มชื้นในช่องปากเท่านั้น แต่ยังมีส่วนช่วยสำคัญในการย่อยอาหาร ช่วยในการรักษาความสมดุลของอวัยวะในช่องปาก และผิวฟัน ปกป้องฟันไม่ให้ผุ รวมถึงต้านการติดเชื้อได้อีกด้วย 

ภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อย หรือ Xerostomia คือ ภาวะความผิดปกติจากการทำงานของต่อมน้ำลาย ที่ไม่สามารถสร้างน้ำลายได้ตามปกติ ทำให้เกิดอาการข้างเคียงต่างๆ ดังนี้ ปากแห้งจนแตก, กระหายน้ำบ่อยครั้ง หรือรู้สึกคันคอโดยไม่มีสาเหตุ เป็นต้น

สาเหตุทำให้ปากแห้ง

สาเหตุที่ทำให้ปากแห้ง เกิดจากอะไร

เมื่อทุกคนเข้าใจแล้วว่าภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อยคืออะไร ในเนื้อหาส่วนนี้จะเป็นการเจาะลึกถึงสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะดังกล่าว เพื่อให้เกิดความเข้าใจ และหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่เป็นสิ่งเร้าทำให้เกิดภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อย จะมีสาเหตุอะไรบ้างไปติดตามกันต่อได้เลย ดังนี้ 

โรคประจำตัว

โรคประจำตัวบางโรคส่งผลต่อโครงสร้าง และการทำงานของต่อมน้ำลายโดยตรง ทำให้ผู้ป่วยมีภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อยแทรกซ้อนเพิ่มเติมได้ด้วยในเวลาเดียวกัน หากผู้ป่วยรู้ว่าตัวเองมีอาการผิดปกติ ควรหาวิธีรับมือเพื่อไม่ให้เกิดภาวะอื่นตามมาเพิ่มในอนาคต โรคประจำตัวที่มีผลทำให้เกิดภาวะปากแห้ง ได้แก่ 

  • โรคเบาหวาน
    เนื่องจากน้ำตาลในเลือดสูง ทำให้ร่างกายขาดน้ำ ทำให้มีน้ำลายน้อยกว่าปกติ รู้สึกไม่สบายในช่องปาก แสบลิ้น และปากแห้งผิดปกติ
  • โรคความดันโลหิตสูง
    เกิดความไม่สมดุลของร่างกาย ร่างกายอ่อนเพลียง่าย ขาดน้ำ ทำให้รู้สึกคันคอ ลิ้นแห้ง 
 

ยาบางชนิด

ยาแต่ละประเภทส่งผลข้างเคียงที่แตกต่างกันออกไป และมีกลุ่มยาที่ส่งผลกับต่อมผลิตน้ำลายโดยตรง ไม่แน่ว่าอาการปากแห้ง น้ำลายน้อยของบางคน อาจเกิดขึ้นเพราะการรับประทานยาที่ส่งผลข้างเคียงกับต่อมน้ำลายก็เป็นได้ โดยยาที่มีผลทำให้เกิดภาวะปากแห้งมากขึ้น จะได้แก่ 

  • ยาต้านอาการซึมเศร้า เช่น Zoloft, Flexaryl และ Elavil
  • ยาแก้แพ้ เช่น Benadryl, Claritin และ Zyrtec
  • ยาแก้อาเจียน เช่น Anzemet และ Domperidone
  • ยาลดความดันโลหิต เช่น Albuterol aerosol, Norvasc และ Prinivil
  • ยาระงับประสาท เช่น Amytal, Valium และ Lunesta

อายุ

ทุกเซลล์เมื่อยิ่งมีอายุมากขึ้น ประสิทธิภาพในการทำงานย่อมต่ำลง เช่นเดียวกันกับต่อมผลิตน้ำลายที่ในบางครั้งก็ไม่ได้มีสิ่งเร้า หรือปัจจัยภายนอกที่ทำให้ต่อมน้ำลายมีปัญหา แต่บางกรณีอาจจะเป็นเพราะว่าต่อมผลิตน้ำลายของผู้ป่วยเริ่มเสื่อมสภาพ และทำงานได้ไม่เต็มที่แล้ว อีกทั้งถ้าหากผู้ป่วยมีโรคประจำแบบที่กล่าวไปก่อนหน้า ก็มีโอกาสสูงทีเดียวที่จะเกิดภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อย แทรกซ้อนได้ 

การรักษาโรคมะเร็ง

ขั้นตอนการรักษามะเร็งด้วยรังสี หากมีการฉายบริเวณศีรษะ และลำคอ รังสีจะส่งผลทำให้ต่อมน้ำลายเกิดทำงานผิดปกติไปชั่วคราว ด้วยเหตุนี้นี่เอง ที่ทำให้การรักษาโรคมะเร็งอาจส่งผลกับภาวะปากแห้งด้วยในเวลาเดียวกัน 

พฤติกรรมเสี่ยง

พฤติกรรมบางอย่างที่เผลอทำเป็นประจำ และไม่รู้มาก่อนเลยว่าพฤติกรรมเหล่านั้นเป็นสิ่งเร้าที่ทำให้ทั้งต่อมน้ำลาย และท่อน้ำลายทำงานผิดปกติ ใครที่ไม่อยากให้ตัวเองต้องพบกับภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อย ให้เลี่ยงพฤติกรรมต่อจากนี้เอาไว้เลย 

  • การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
    มีการศึกษาว่าพบคนที่เข้าข่ายภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อยมากเป็นพิเศษในหมู่คนที่ดื่มแอลกอฮอล์ สิ่งที่ชวนสังเกตกันก่อนเลยก็คือ รู้สึกปากแห้ง และลิ้นลอกอยู่บ่อยๆ นี่เป็นอาการเริ่มต้นของภาวะดังกล่าวนั้นเอง
  • การสูบบุหรี่
    บุหรี่นี่เองก็เป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่ทำให้ร่างกายเสียสมดุล และขาดน้ำ การศึกษาพบว่าผู้ที่สูบบุหรี่จะมีภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อยได้รุนแรงมากกว่าสาเหตุอื่นๆ 
  • การใช้สารเสพติดบางชนิด
    ยาเสพติดมีผลเสียโดยตรงต่อทั้งต่อมผลิตน้ำลาย และสุขภาพฟัน ยิ่งน้ำลายน้อย สุขภาพช่องปากก็ยิ่งเลวร้ายลงไปอีก 
  • การดื่มน้ำไม่เพียงพอ
    หากร่างกายเสียน้ำมากๆ และไม่มีการเติมน้ำเข้าสู่ร่างกาย ก็ทำให้ร่างกายเข้าสู่ภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อยได้โดยง่าย 

สภาพแวดล้อม

ยิ่งอากาศร้อน ร่างกายต้องปะทะกับแสงแดดโดยตรง ก็ยิ่งทำให้ร่างกายขาดน้ำ ส่งผลให้ร่างกายเกิดภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อยตามลำดับ 

อาหารปากแห้งและน้ำลายน้อย

อาการของผู้ที่มีภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อย

หากเข้าข่ายภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อย ผู้ป่วยจะสัมผัสได้ว่าร่างกายมีความผิดปกติไป โดยสามารถเช็กลิสต์ตามนี้ได้เลย เพราะอาการต่อจากนี้จะเกิดขึ้นกับผู้ที่เป็นภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อย จะมีอาการใดบ้างนั้นไปติดตามกันต่อได้เลย ดังนี้ 

  • ปากแห้ง ลอกเป็นขุย 
  • กระหายน้ำเป็นพิเศษ คอแห้ง 
  • ลิ้นแห้ง แสบลิ้น 
  • ลิ้นรับรสยาก 
  • เป็นร้อนใน และมีแผลในช่องปากง่าย 
  • มีกลิ่นปากแรง 
  • การเคี้ยว หรือบดอาหารจะเป็นไปได้ยากกว่าปกติ
โรคและสุขภาพที่ตามมา

โรคและปัญหาสุขภาพอื่นๆ ที่ตามมาหลังเกิดภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อย

หากผู้ป่วยที่มีภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อยไม่รีบทำการรักษา แน่นอนว่านี่ไม่ได้ส่งผลดีกับคุณในระยะยาว เพราะอาจจะส่งผลให้เกิดภาวะอื่นๆ แทรกซ้อนได้ เนื่องจากสุขภาพปากที่ไม่ดีนัก น้ำลายที่ผลิตได้น้อยกว่าความเป็นจริง ทำให้ร่างกายของผู้ป่วยเสียสมดุล และนี่เป็นจุดเริ่มต้นของอาการแทรกซ้อนมากมาย ดังนี้

  • ปัญหาคราบพลัค 
  • ปัญหาฟันผุ 
  • โรคเหงือก 
  • ร้อนใน 
  • แผลในช่องปาก 
  • โรคกระเพาะ เพราะปัญหาการบดเคี้ยวอาหารที่ไม่มีประสิทธิภาพ 
  • เชื้อราในช่องปาก 
ป้องกันภาวะปากแห้ง

วิธีรักษาและป้องกันปากแห้ง ทำอย่างไรได้บ้าง

ด้านวิธีการแก้ และป้องกันภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อยก็เป็นเรื่องที่ทุกคนสามารถทำได้โดยง่าย ไม่ใช่เรื่องที่เกินตัวแต่อย่างใด อาจจะเรียกว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมบางอย่าง เพื่อให้ร่างกายได้รับน้ำที่เพียงพอ และมีสุขภาพฟัน รวมถึงสุขภาพช่องปากที่แข็งแรง ภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อยก็จะเป็นภาวะที่ไกลตัวอย่างแน่นอน จะมีวิธีอะไรที่ทุกคนต้องรู้กันไว้ก่อนบ้าง ในเนื้อหาส่วนนี้ได้รวบรวมมาเสิร์ฟเพื่อผู้อ่านทุกคนเป็นที่เรียบร้อยแล้ว 

ดื่มน้ำให้เพียงพอ

ถ้าลองสังเกตอาการของผู้ที่มีภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อยจะพบว่ามีสาเหตุหลักมาจากความไม่สมดุลของน้ำในร่างกายแทบทั้งสิ้น การดื่มน้ำให้เพียงพอต่อวันจึงเป็นเรื่องที่มีความจำเป็นอย่างมาก คำแนะนำคือการจิบน้ำเย็นตลอดทั้งวัน ให้ได้ปริมาณน้ำเปล่า 6-8 แก้ว โดยระวังการดื่มน้ำหวาน หรือเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลเป็นส่วนผสมหลัก เพราะสภาพช่องปากของผู้ที่มีภาวะนี้นั้นเรียกได้ว่ากำลังวิกฤต มีสุขภาพฟัน และช่องปากที่กำลังเสื่อมโทรม น้ำตาลจึงเป็นสิ่งที่ผู้เป็นภาวะปากแห้งควรหลีกเลี่ยงมากที่สุดในช่วงเวลานี้ 

แปรงฟันให้สะอาดเป็นประจำ

การแปรงฟันให้สะอาดดูเป็นเรื่องที่สุดแสนจะคลาสสิก แต่ไม่ใช่ทุกคนที่ทำได้ และยิ่งผู้ที่มีภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อย ถือเป็นช่วงที่สุขภาพฟัน และช่องปากไม่ได้ดีนัก ทำให้ต้องรักษาความสะอาดของฟันเป็นพิเศษ 

มาทบทวนวิธีการแปรงฟันที่ถูกต้องกันด้วย 5 วิธี ดังนี้ 

  1. แปรงฟันด้านนอก: วางแปรงไว้ที่ 45 องศา ให้ปลายแปรงอยู่บริเวณเหงือก และทำการขยับแปรงหน้า – หลัง ไปมา 
  2. แปรงฟันด้านใน: วางแปรงให้อยู่บริเวณเหงือก ให้แปรงไปตามซี่ฟันทั้งด้านหน้า – หลัง รวมถึงจุดที่ยากต่อการสังเกต 
  3. แปรงฟันด้านบดเคี้ยว: หันแปรงเข้าหาฟันที่ใช้สำหรับการบดเคี้ยว ถูไปด้านหน้า – หลัง ด้วยระยะสั้นๆ ทีละครึ่งซี่ 
  4. แปรงฟันหน้าด้านใน: วางแปรงในแนวตั้ง และขัดฟันที่อยู่ด้านบน และเข้าช่วงมุมเพื่อขจัดเศษอาหารที่สะสมอยู่ระหว่างร่องฟัน 
  5. แปรงลิ้น: เป็นจุดที่หลายคนมองข้าม และไม่รู้ว่าต้องทำความสะอาดด้วย ให้เลือกใช้แปรงที่มีขนบางเบา และขัดเศษอาหารออกให้หมด ก่อนที่จะอมน้ำเปล่า และบ้วนปากเป็นอันเสร็จ

หมั่นตรวจสุขภาพช่องปากและฟันทุกปี

ถึงขั้นตอนที่ต้องพบกับผู้เชี่ยวชาญเพื่อให้มั่นใจได้ว่าอาการปากแห้งนั้นเบาบางลงจริงหรือไม่ และอย่างที่รู้กันว่าหากไม่ได้ทำการรักษา หรือป้องกันด้วยวิธีที่กล่าวมาก่อนหน้า อาจจะทำให้ผู้ที่มีภาวะปากแห้งนั้นมีอาการแทรกซ้อนอื่นๆ ตามมา การได้มาตรวจสุขภาพช่องปาก และฟันจึงเป็นการตรวจสอบความคืบหน้าของสุขภาพฟัน และช่องปากที่ควรต้องทำให้เป็นนิสัยในทุกๆ 6 เดือน / 1 ครั้ง 

การใช้สารหรือยากระตุ้นการผลิตน้ำลาย

ช่วงเวลาที่ต่อมน้ำลายทำงานผิดปกติ ผู้ป่วยจำเป็นต้องกระตุ้นการทำงานของต่อมน้ำลาย และท่อน้ำลายให้กลับมาทำงานได้ตามปกติ ด้วยยา หรือไอเทมที่มีคุณสมบัติกระตุ้นต่อมน้ำลายอย่าง ยาอม, สเปรย์พ่นทางปาก หรือยาเจลเป็นต้น 

  • ยาอม: ช่วยเพิ่มน้ำลาย มอบความชุ่มชื้นให้กับช่องปาก 
  • สเปรย์พ่นทางปาก: ลดอาการแสบร้อย และบูสความชุ่มชื้นในช่องปากได้แบบทันทีที่ฉีด 
  • ยาเจล: ทำให้ปากสดชื่น และมอบความชุ่มชื้นได้ยาวนานมากกว่า 4 ชั่วโมง ใช้ได้บ่อยเท่าที่ต้องการอีกด้วย 
 
ปรึกษาหมอเกียร์โดยตรง
ปรึกษาหมอเกียร์โดยตรง

สรุปภาวะปากแห้ง น้ำลายน้อย คืออะไร?

ภาวะปากแห้งเป็นหนึ่งในภัยเงียบที่หลายคนไม่ทันได้ระวังตัว อาการปากแห้ง น้ำลายน้อยคือ การที่ต่อมน้ำลาย และท่อน้ำลายมีปัญหา ทำให้การผลิตน้ำลายน้อยกว่าที่ควรจะเป็น แน่นอนว่าด้วยสาเหตุนี้ทำให้ส่งผลกระทบโดยตรงกับสุขภาพฟัน และช่องปาก สาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะนี้ได้หลักๆ เลยก็คือ ร่างกายขาดน้ำที่อาจสามารถเกิดขึ้นได้จากหลากหลายปัจจัย ไม่ว่าจะเป็นโรคประจำตัว, ยาที่รับประทาน หรือแม้แต่พฤติกรรมบางอย่างที่ไม่ทันระวังตัวอย่างการเผชิญแดดเป็นเวลานาน ด้านวิธีการป้องกัน และการรักษาก็ไม่ได้ยุ่งยากเกินเหตุแต่อย่างใด เพียงแค่ผู้ป่วยจำเป็นต้องดื่มน้ำให้เพียงพอ และหมั่นดูแลความสะอาดภายในช่องปากให้เรียบร้อย เพื่อป้องกันทั้งภาวะแทรกซ้อน รวมถึงลดอาการปากแห้งด้วยนั้นเอง

เว็บไซต์นี้ มีการเก็บข้อมูลการใช้งานเว็บไซต์ (Cookies) เพื่อมอบบริการที่ดีที่สุดสำหรับคุณ